Chùm ảnh ‘lốc xoáy’ và những bí ẩn khiến nhiều người rùng mình

KTT – Lốc xoáy hay vòi rồng là hiện tượng một luồng không khí xoáy tròn mở rộng ra từ một đám mây dông xuống tới mặt đất.

Lốc xoáy phát triển từ một cơn dông, thường từ ổ dông rất mạnh hay siêu mạnh, nên ở đâu có dông dữ dội là ở đó có thể có lốc xoáy. Tuy nhiên lốc xoáy ít khi xảy ra.

Đôi khi lốc xoáy được sinh ra từ một dải gió giật mạnh hay từ một cơn bão. Người ta cho rằng khi không khí ở lớp bên trên lạnh đè lên lớp không khí nóng ở phía dưới, không khí nóng sẽ bị ‘cưỡng bức’ chuyển động lên rất mạnh.

Nhưng khi lốc xoáy xảy ra trên mặt nước thì thường lại không thấy đối lưu và cũng không thấy sự khác biệt nhiệt độ giữa các lớp. Vì vậy nguyên nhân của lốc xoáy đến nay con người vẫn chưa hoàn toàn hiểu được hết.

Tuy vậy, phần lớn lốc xoáy được hình thành từ một dạng mây dông đặc biệt là mây dông tích điện. Một đám mây có thể kéo dài trong vài giờ, xoáy tròn trong vùng có đường kính từ 10 đến 16 km, di chuyển hàng trăm dặm và sinh ra vô số ống hút khổng lồ.

Đường kính của lốc xoáy có thể thay đổi từ vài chục mét cho tới vài kilômét. Nhưng đa số các lốc xoáy có đường kính vào khoảng 50 m.

Âm thanh của nó thường là tiếng đùng đùng liên tục, giống như tiếng tàu hỏa sắp đến. Đôi khi lốc xoáy tạo ra tiếng ồn lớn như tiếng thác nước đổ hoặc tiếng ồn mở cửa kính ô tô khi xe chạy cực nhanh.

Nhìn từ xa, lốc xoáy có thể có màu đen hoặc trắng, tuỳ thuộc những thứ mà nó cuốn theo.

Khi lốc xoáy xuất hiện ở trên đại dương, hình thành nên vòi rồng, thường hút bụi nước lên cao tạo thành các cây nước nặng hàng chục tấn. Đây là hiện tượng gió xoáy rất mạnh, phạm vi đường kính rất nhỏ, hút từ bề mặt đất lên đám mây vũ tích, tạo thành hình như cái phễu di động, trông giống như cái vòi gọi là “vòi rồng”.

Việc đo trực tiếp tốc độ gió của lốc xoáy rất khó. Bởi nó có thể phá hủy nhiều thứ xuất hiện trên đường đi. Năm 1971, ông Theodore Fujita, một nhà khí tượng thuộc đại học Chicago đã chế tạo ra một hệ thống phân biệt cấp độ của lốc xoáy dựa trên việc đo tác hại của nó đối với những công trình nhân tạo. Thiết bị được gọi là thang độ Fujita.

Độ mạnh của lốc xoáy tăng dần từ F0 đến F5. Lốc xoáy yếu nhất (F0) có thể phá hủy ống khói và các biển hiệu, trong khi ở cấp mạnh nhất (F5) chúng có thể thổi bay những căn nhà khỏi móng.

Với cấp F4 và F5, tốc độ gió của lốc xoáy có thể lên tới 333 km/h cho đến 420 km/h.

Lốc xoáy là hiện tượng khí tượng đặc biệt nguy hiểm. Trên đường di chuyển, lốc xoáy có thể cuốn theo (rồi ném xuống ở một khoảng cách sau đó) hoặc phá hủy mọi thứ, kể cả những ngôi nhà xây kiên cố.

Các con số thống kê cho thấy Hoa Kỳ là quốc gia chịu nhiều trận lốc xoáy nhất trong một năm. Trung bình là hơn 800 cơn lốc xoáy/năm, làm cho ít nhất 50 người chết. Số lốc xoáy cấp F5 chiếm 0,1% trong tổng số các cơn lốc xoáy diễn ra.

Đứng sau Hoa Kỳ là Australia. Một số nước khác cũng thường xảy ra lốc xoáy như Trung Quốc, Nga, Ấn Độ, Anh và Đức.

Một trong những trận lốc xoáy gây hậu quả lớn trong lịch sử là trận lốc xoáy xảy ra ngày 18/3/1925 ở Mỹ. Cùng một lúc 7 lốc xoáy đã xuất hiện ở 3 bang Illinois, Missouri, Indiana làm 740 người thiệt mạng và phá hủy nhiều công trình kiến trúc.

Một thảm hoạ lốc xoáy khác xảy ra vào ngày 3/4/ 1974, nó là tập hợp của 148 lốc xoáy nhỏ đã làm chết  315 người từ bắc Alabama đến bang Ohio, Mỹ.

Trong thời gian diễn ra lốc xoáy, bạn phải ngay lập tức tìm nơi trú ẩn trong một tầng hầm hay nơi kín đáo của toà nhà như phòng họp, phòng tắm… Tuyệt đối không trú ẩn trong xe hơi và nhà di động bởi chúng có thể bị thổi bay bất cứ lúc nào.

Không nên ở trong những ngôi nhà lớn có mái rộng như thính phòng, hay siêu thị bởi chúng rất dễ bị sụp đổ. Nếu đang ở ngoài đường, bạn nên chui xuống một cái rãnh hay mương sâu và che đầu cẩn thận để khỏi bị thương do đất đá rơi xuống.

Ảnh: nationalgeographic.com

Lan Dương (tổng hợp)

Trả lời

Bạn quên chưa bình luận kìa!
Xin vui lòng cho biết tên của bạn