Những hồ nước bí ẩn – ‘thủ phạm’ thúc đẩy quá trình tan chảy băng ở Bắc Cực

Sự biến đổi khí hậu từ lâu đã khiến băng ở Bắc Cực tan chảy. Giờ đây, NASA phát hiện thêm một thứ khác khiến quá trình này diễn ra nghiêm trọng hơn.

Các lớp băng vĩnh cửu ở Bắc Cực đã được đông cứng từ lâu. Bên trong chúng chứa nhiều khí nhà kính và các mầm bệnh được ủ từ hàng triệu năm trước. Do sự ấm lên toàn cầu, các lớp băng này được tan chảy dần trong những năm gần đây, nguy cơ băng tan chảy và giải phóng khí độc là rất lớn.

Tuy nhiên, không chỉ có vậy. Theo một nghiên cứu mới đây của NASA cho thấy sự tan chảy của các lớp băng vĩnh cửu ở Bắc Cực đang được thúc đẩy nhanh chóng bởi một hiện tượng tự nhiên khác, được gọi là các hồ thermokarst.

Những hồ nước bí ẩn -

Khí metan thoát ra khỏi lớp băng ở sâu bên dưới và bị lớp băng bề mặt chặn lại rồi tạo thành một lớp bóng khí trên mặt băng. Ảnh: Katey Walter Anthony/University of Alaska Fairbanks.

Những hồ nước này được hình thành khi lớp băng ngầm dưới mặt đất bị tan chảy. Nước chiếm ít không gian hơn băng, nên khi lớp băng tan chảy, nó sẽ tạo nên không gian trống và chứa thêm nước từ nhiều nguồn khác như mưa và tuyết.

“Khi các hồ thermokarst được hình thành, chúng sẽ tác động làm tan chảy các lớp băng vĩnh cửu ở nơi đó,” nhà sinh thái học Katey Walter Anthony đang nghiên cứu tại Đại học Alaska, Fairbanks, cho biết.

“Thay vì băng sẽ tan với tốc độ vài cm mỗi năm và chủ yếu là ở bề mặt, chúng tôi đã quan sát và thấy được có đến 15 mét băng tan bên dưới các hồ nước được hình thành ở Thung lũng Goldstream trong vòng 60 năm qua.”

Các lớp băng vĩnh cửu chiếm khoảng 24% diện tích các đất bị đóng băng ở Bắc Cực. Có rất nhiều băng đá chứa bên trong nó, có nơi có lớp băng dày đến 80 mét tính từ mặt đất. Nơi đây cũng là hồ chứa carbon lớn nhất thế giới, tất cả đều được nhốt chặt trong băng nên không gây rắc rối nào cho địa cầu ở thời điểm này.

Tuy vậy, cùng lúc với sự tan chảy băng, vi khuẩn trong đất sẽ cùng với carbon tạo ra khí carbondioxide và khí metan giải phóng vào bầu khí quyển, góp phần nghiêm trọng cho sự ấm lên toàn cầu. Các hồ thermokarst khiến việc tan chảy băng diễn ra nhanh hơn và sâu rộng hơn, các nhà nghiên cứu gọi là sự tan băng đột ngột.

“Trong vài chục năm tiếp theo, từ trên những tảng băng khổng lồ sẽ có thể quan sát được các lỗ sâu khoét giữa lớp băng, chúng sâu đến hàng chục mét và chạm đến mặt đất, là rãnh được tạo ra bởi sự tan chảy băng của hồ thermokarst. Khi đó, khí nhà kính sẽ được đưa trực tiếp vào khí quyển,” Walter Anthony nói.

Những hồ nước bí ẩn -

Hình ảnh chụp trên cao cho thấy các hồ thermokarst xuất hiện ở lớp băng vĩnh cửu tại vùng Tarko-Sale của Nga. Ảnh: ResearchGate.

Chỉ trong năm ngoái, có hơn 200 hồ nước tương tự đã xuất hiện ở Siberia. Nhóm nghiên cứu ABoVE được bảo trợ bởi NASA đã đi đến Alaska và Siberia để đo lượng khí metan từ 72 điểm trong 11 hồ nước. Số liệu này được so sánh với lượng khí thải ra cùng tại địa điểm đó của nhiều năm trước.

“Sự tan chảy băng đột ngột khiến tăng tốc độ giải thoát carbon cổ đại, lượng khí thải carbon được thoát ra tăng từ 125% đến 190% so với việc băng tan chảy một cách tự nhiên,” nghiên cứu chỉ ra.

Ngoài ra, nhóm nghiên cứu còn kết hợp dựng mô phỏng máy tính và sử dụng hình ảnh vệ tinh chụp từ năm 1999 đến năm 2014, từ đó họ có thể ước lượng được lượng băng vĩnh cửu đã tan chảy. Đó là một con số lớn đến lo ngại.

“Chúng ta không phải chờ đến 300 năm để chứng kiến lượng khí thải carbon trong các lớp băng vĩnh cửu được giải phóng, mà chúng ta có thể quan sát được việc này ngay trong cuộc đời của mình vì sự giải thoát khí do băng tan đang diễn ra vô cùng nhanh chóng. Chỉ vài chục năm nữa, nó sẽ đạt cực đại của quá trình này,” Walter Anthony chia sẻ.