Đồng Tháp trong nỗi lo vỡ đê, sạt lở

Liên tục hứng chịu các vụ sạt lở đất từ đầu năm đến nay, một sự cố vỡ đê nghiêm trọng lại mới xảy ra ở xã Thạnh Lợi, huyện Tháp Mười, tỉnh Đồng Tháp. Thêm vào đó, lũ từ thượng nguồn đổ về kết hợp với triều cường đang khiến cho người dân canh tác lúa Thu-Đông đứng ngồi không yên.

Thấp thỏm vì mùa màng bị đe dọa

Theo dự báo của Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia ngày 14/9, tình hình thủy văn sông Cửu Long đang biến đổi chậm, hiện mực nước đang xuống chậm, sau đó lại theo kỳ triều cường.

Dự báo, đến ngày 25/9, mực nước cao nhất ngày tại Tân Châu ở mức 4,2m, trên báo động II 0,2m; tại Châu Đốc ở mức 3,8m, dưới báo động III 0,2m, tại các trạm hạ lưu sông Cửu Long trên mức báo động I – báo động II và trên báo động II. Nhận định tình hình thủy văn còn diễn biến phức tạp, lũ có khả năng lên cao khi xảy ra các hình thế thời tiết bất lợi trên lưu vực.

Do đó, có nguy cơ cao xảy ra ngập lụt ở các vùng trũng thấp và mất an toàn đê bao tại tỉnh thuộc vùng Đồng bằng sông Cửu Long; trong đó có Đồng Tháp.

Do diện tích lúa Thu-Đông xuống giống tại Đồng Tháp năm 2018 trễ hơn thường kỳ nên nguy cơ các diện tích sản xuất lúa bị lũ đe doạ rất cao. Dự báo đến cuối tháng 9, khoảng 15% diện tích, tương ứng 15.000 ha lúa, tập trung tại thị xã Hồng Ngự, huyện Tam Nông, Tháp Mười và Cao Lãnh có nguy cơ bị ảnh hưởng do lũ.

Tại một số khu vực nội đồng Đồng Tháp Mười như xã Thạnh Lợi, huyện Tháp Mười, tính đến ngày 9/9, địa phương gieo sạ hơn 3.600 ha lúa Thu Đông. Các trà lúa sẽ thu hoạch dứt điểm vào cuối tháng 9. Tuy nhiên, lo lắng lớn nhất của xã là tại các đoạn đê xung yếu, mặc dù đã được gia cố nhiều lần nhưng nước đã “ngấp ngé” mặt đê, có nơi mực nước trong và ngoài đê bao có nơi chênh lệch gần 2 mét, nguy cơ vỡ đê cao.

Rất nhiều người dân canh tác lúa vụ Thu-Đông năm nay đều thấp thỏm lo âu, không biết vỡ đê lúc nào. Nỗi lo này là hoàn toàn có cơ sở bởi mới đây, chiều ngày 12/9, một vụ vỡ đê đã nhấn chìm toàn bộ 150 ha lúa sắp đến ngày thu hoạch ở ấp 2, xã Thạnh Lợi. Ước tính thiệt hại gần 4 tỷ đồng.

Hiện nay, khó khăn lớn nhất đối với xã Thạnh Lợi là vấn đề các khu xung yếu rất nhiều, có nơi chênh lệch mực nước trong và ngoài cao. Hầu hết các tuyến đê cũ đều đã bị ngập hết, địa phương phải gia cố nhiều lần theo mực nước lên, để đảm bảo không sạt lở đê, bảo vệ vụ mùa cho bà con.

Trước nỗi lo mất trắng vì lũ, người dân đã chủ động liên kết gia cố lại đê bao để ứng phó với lũ đang diễn biến khó lường. Đồng thời, một số hộ dân cũng đã tranh thủ thu hoạch lúa sớm, dù biết thiệt hại là giảm năng suất và giá thành.

Theo thống kê của phòng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn huyện Tháp Mười, hiện địa phương còn gần 3.000 ha lúa đang trong giai đoạn chuẩn bị thu hoạch; trong đó hàng trăm ha lúa ở xã Thạnh Lợi, Trường Xuân, Hưng Thạnh cần được thu hoạch sớm trước đỉnh lũ, để đảm bảo ăn chắc. Các địa phương khác như huyện Lấp Vò, huyện Cao Lãnh…người dân cũng đang khẩn trương chuẩn bị các biện pháp nhằm bảo vệ sản xuất.

Trước tình hình này, tỉnh Đồng Tháp yêu cầu các địa phương rà soát các diện tích sản xuất lúa tại các nơi xung yếu, thường xuyên tuần tra, gia cố các đoạn đê xung yếu, sẵn sàng lực lượng và phương tiện ứng cứu khi có sự cố xảy ra.

Sạt lở diễn biến bất thường

Ngoài tình hình thủy văn còn diễn biến phức tạp, lũ có khả năng lên cao, người dân tỉnh Đồng Tháp cũng đang phải hứng chịu tình trạng sạt lở bất thường. Khác với nhiều năm trước, sạt lở chỉ rộ lên vào 2 thời điểm lũ thượng nguồn bắt đầu đổ về và lũ rút, mùa lũ năm 2018, sạt lở lại bắt đầu rộ lên vào thời điểm lũ từ thượng, trung nguồn sông Mekong đã chảy tràn tại vùng hạ lưu.

Ở Đồng Tháp, lũ không chỉ tấn công các tuyến đê bao, đường giao thông nông thôn, đe dọa và làm thiệt hại cây trồng, vật nuôi, làm ảnh hưởng đến việc đi lại của người dân, nhất là học sinh đến trường…, mà còn gây sạt lở mạnh lên bờ sông Tiền và sông Hậu.

Trong buổi hội ý nhanh về phương án ứng phó với lũ khi lũ mới có dấu hiệu lên nhanh mới đây, lãnh đạo tỉnh Đồng Tháp cho biết, kết quả khảo sát thực tế tại vùng đầu nguồn cho thấy, lũ năm 2018 diễn biến theo xu thế mới. Không chảy mạnh vào nội đồng như mọi năm, lũ quay sang đổ dồn ra sông Tiền, nhiều khả năng sẽ gây sạt lở mạnh cho bờ sông.

Như dự đoán, những ngày qua, sạt lở đã liên tiếp tấn công, đe dọa lên bờ nhiều đoạn sông. Mới đây nhất và cũng nghiêm trọng nhất chính là vụ sạt lở bờ sông Tiền đe dọa nhà máy nước Đông Bình – nơi cung cấp 70% nước sinh hoạt cho TP Cao Lãnh (Đồng Tháp).

Theo các nhà chuyên môn, có nhiều nguyên nhân khiến sạt lở mùa lũ thất thường, như: Tác động từ Biến đổi khí hậu toàn cầu – nước biển dâng…, nhưng cũng có ý kiến cho rằng chính những tác động của con người đã tiếp tay cho thiên công phá. Các chuyên gia cũng dự báo, khi lũ rút, nhiều khả năng sạt lở bờ sông sẽ nghiêm trọng hơn.

Lũ năm nay lớn hơn trung bình nhiều năm, dòng nước từ thượng nguồn đổ về mạnh khiến tình trạng sạt lở bờ sông Tiền, sông Hậu càng gia tăng. Không chỉ có thành phố Cao Lãnh, mà nhiều địa phương khác ở tỉnh Đồng Tháp cũng đang khẩn trương triển khai kế hoạch, ổn định cuộc sống cho hơn 6.000 hộ trong vùng có nguy cơ sạt lở cao.